Międzybrodzie Bialskie

Międzybrodzie w starych pocztówkach

 

Interesujące pocztówki z widokami z rejonu Międzybrodzi wydawała w latach 20-tych i 30-tych Helena Sroczyńska z Kęt. Takie 2 pocztówki, wydrukowane ok. 1926 r., przedstawiają dwa sposoby przeprawy przez Sołę. Na pierwszej z nich [5] widać drewniany most prowadzący od przysiółka Pod Górą do przysiółka Skorc (Skarcz) – nieistniejących już, bo zalanych wodami Jeziora Międzybrodzkiego (nazwa „Pod Górą” została przeniesiona na domy zbudowane przez przesiedleńców z zalanego przysiółka powyżej nowej drogi Żywiec-Kęty). Jak wynika z zachowanych w Archiwum Państwowym na Wawelu notatek Antoniego Schneidra, pierwszy most w tym miejscu wybudowano w 1860 r., ale liczne powodzie wielokrotnie go niszczyły, a ludzie – odbudowywali go. W tle widać wylesiony stok Obłazu i bardzo nieliczne domy przysiółka Łazki (Łaski).

fot. 5

fot. 6

Druga pocztówka [6] przedstawia przeprawę łodzią - zapewne w miejscu położonym bardziej na południe, na terenie Międzybrodzia Lipnickiego. Jak widać, do kierowania łodzią używana była długa tyczka, którą odpychano się od dna rzeki.

Kęcki fotograf Stefan Krieser na pocztówkach sporządzonych techniką fotograficzną uchwycił połowy ryb, dokonywane przez międzybrodzian w okolicach ujścia Żarnówki Wielkiej w latach 20-tych XX w. Na pierwszej [7] widać dużą grupę ludzi brodzących w Sole w ubraniach i wyłapujących ryby siatkami rozpiętymi na drewnianych pałąkach (w tle kamieniołom Dębina pomiędzy zalanymi obecnie wodami jeziora przysiółkami Grabie i Stasie i wiodąca pod nim stara droga Żywiec-Kęty). Poczynania rybaków obserwuje grupka gapiów stojących na rozległym kamieńcu – terenie zasypanym kamieniami naniesionymi przez Sołę. Prawdopodobnie z tej samej „sesji fotograficznej” pochodzi kolejna pocztówka, pokazująca owych gapiów na tle kamieniołomu Dębina [8].

fot. 7 (Ze zbioru p. Sławomira Kubisia z Porąbki)

fot. 8

Podobnego sprzętu połowowego używa rybak, stojący na tratwie, widocznej na kolejnej pocztówce, zatytułowanej „Międzybrodzie Bialskie. Soła pod Żarnówką” [9].

fot. 9

fot. 10

Pod koniec lat 20-tych XX w. Międzybrodzie zaczęło się intensywnie zmieniać pod wpływem jednego ze sztandarowych przedsięwzięć inwestycyjnych odrodzonej Polski – budowy zapory wodnej na Sole. Pierwsza widoczna zmiana, uchwycona na anonimowej pocztówce fotograficznej, będącej w obiegu w kwietniu 1929 r.[10], to budowa nowej drogi wojewódzkiej Żywiec-Kęty. Do tego czasu na odcinku od Tresnej do Kobiernic trasa prowadziła prawym brzegiem Soły. Prostopadle do nasypu drogi idącej przez Ponikiew do kościoła wbito już tyczki wyznaczające przebieg nowej drogi, jej wysokość i stromiznę nasypów. Przez Ponikiewkę przerzucona jest prymitywna kładka, a dalej na prowizorycznych podkładach ułożone są tory do transportu materiałów wózkiem, stojącym pod koniec torowiska.

Interesująco wygląda też otoczenie nowej szkoły, której budowę zakończono w 1928 r. – po drugiej stronie drogi do Ponikwi, naprzeciw szkoły, stoi niewielki budynek starej remizy strażackiej (poprzedniczki tej na Brodku, obecnie zwanej „starą”), a jeszcze dalej w prawo – budynek gospodarczy rozebrany niedługo później. W oddali bieleje kamieniołom „Dębina” pod Obłazem – ramieniem Żaru, a bliżej, na polach majaczy kamienny krzyż stojącej do dziś kapliczki (coraz słabiej czytelny napis na cokole brzmi: „BOGU/NA/CHWAŁĘ/ UFUNDOWALI/FRANCISZEK/MAGDALENA/DROŹDZIKOWIE/R.P. 1901”).

fot. 11

O kilka lat późniejszy obraz okolic tego skrzyżowania przedstawia fotograficzna pocztówka wydana przez Kriesera [11]. Widać już usypany nasyp nowej drogi, betonowy most na Ponikiewce, kamienne obmurowanie części koryta potoku w pobliżu mostu. Przy skrzyżowaniu stoi szopka z opartym o nią łukiem szalunku, który służył przy budowie mostu. Bliżej, po lewej stronie stoi świeżo wzniesione (w 1933 r.) schronisko z restauracją, własność inż. Jana Zawadzkiego z Kostuchnej (obecnie dzielnica Katowic). Z kolei za szkołą, po drugiej stronie drogi do Kobiernic, widać świeżo wzniesiony dom i budynek gospodarczy państwa Koniorów [rodzina Karola Koniora – wójta], którzy jako jedni z pierwszych międzybrodzian, zmuszonych opuścić dom stojący na terenie przyszłego jeziora zaporowego – wznieśli nowe zabudowania.

Szkoda, że nieznany pozostaje chłopiec, widoczny na pierwszym planie, który zapewne niejedno mógłby opowiedzieć o tamtych latach…

fot. 12 (Z albumu rodzinnego p. Wandy Szlagor)

Następna pocztówka [12] – prawdopodobnie też z kęckiego atelier Kriesera – pokazuje nowe budowle na Brodku – baraki wybudowane w kwietniu 1934 r. dla junaków Ochotniczych Hufców Robotniczych, zatrudnionych przy budowie infrastruktury towarzyszącej zaporze i jezioru zaporowemu. Prawdopodobnie spacerujący po drodze i grający na zaimprowizowanym boisku do koszykówki po drugiej stronie drogi - to właśnie owi junacy.

Na pocztówce widać też, że dokończono kamienną obudowę koryta Ponikiewki. Na prawo od kościoła pojawia się duży murowany budynek – to Dom Katolicki, wzniesiony w 1931 r. przez Kasę Stefczyka z wykorzystaniem murów starej szkoły.

W lewym dolnym narożniku widać stojący na górce niewielki drewniany dom kowala Martyniaka, widoczny też na kolejnych pocztówkach.

fot. 13

Na kolejnej pocztówce fotograficznej [13](Krieser ?), pochodzącej z ok. 1935 r. widać , że koronę drogi obrzeżono betonowymi słupkami, stojącymi „trójkami”. Z bliska są one pokazane na okupacyjnych pocztówkach L. Foltyna ze schroniskiem Zawadzkiego (podobnie jak charakterystyczna betonowa balustrada mostku na Ponikiewce). Na poboczach innych odcinków drogi takie słupki zachowały się do dziś…

Przybyły też domy kolejnych przesiedleńców z przysiółków, przeznaczonych do zalania wodami jeziora zaporowego (za szkołą widać nowe domostwa państwa Stworów i państwa Kruczalaków, należące do przysiółka „Pod Górą”, która to nazwa została przeniesiona z grupy domów, położonych bliżej Soły w okolicy mostu prowadzącego na prawy brzeg na Skorcz; w centralnej części zdjęcia widać też budujący się dom państwa Haratów („Na Oborę”). Po przeciwnej stronie drogi w stosunku do schroniska Zawadzkiego, przy Ponikiewce, trwają już przygotowania do budowy domu państwa Klęków.

fot. 14

Ukończony już dom państwa Klęków przedstawia ręcznie podkolorowana pocztówka autorstwa międzybrodzkiego fotografa Ludwika Foltyna [14], który utrwalał widoki Międzybrodzia i jego budowle na licznych małych widokówkach wykonywanych techniką fotograficzną od końca lat 30-ych XX w. aż po lata powojenne. Ta pocztówka była wydana już w latach okupacji hitlerowskiej, o czym świadczy ręcznie naniesiony napis z niemiecką urzędową nazwą wsi: Miendzebrodsche.

fot. 15

 Prawdopodobnie także autorstwa Kriesera jest fotograficzna pocztówka „Pozdrowienie z Międzybrodzia”, przedstawiająca centrum wsi od północnego zachodu, mniej więcej w połowie lat 30-tych [15]. Na lewo od wieży kościelnej, na brzegu Soły, a naprzeciwko podmytych stoków Żaru, bieleją zabudowania zalanych wkrótce wodami jeziora przysiółków Stwory i Pielesze, a po prawej stronie wieży – otoczone drzewami domy kolejnego nad Sołą sporego przysiółka – Durajów. Po drugiej stronie Soły rozciągnięte są obejścia należącego jeszcze do Międzybrodzia Bialskiego przysiółka Za Obłazem. Przy nowej drodze po jej lewej stronie widać nowe zabudowania państwa Koniorów, a dalej – po prawej – budynek szkoły i sterczącej wieżyczki strażnicy, dach domu państwa Rusinów lub państwa Stworów we Młynku, zabudowania schroniska i budynków gospodarczych Zawadzkiego na Brodku. Na polach pomiędzy Sołą a nową drogą rozrzucone są nieliczne domostwa przysiółka Kamieniec (m.in. dom państwa Kaczmarczyków), a przy zakręcie drogi - nowe domy Kaspra Koniora („panie prawda”) i Tomasza Klęki (masarza, zięcia wójta Koniora).

 Grzegorz Maślanko

 C.d.n.

Mapa

Galeria

Widok z Nowego ...

Ostatnie na forum

LastPhpBB3. Table phpbb_config not found!

Wszelkie prawa zastrzeżone © Międzybrodzie Bialskie