Międzybrodzie Bialskie

Z dziejów turystki w okolicach Międzybrodzia

1.

Współczesne Międzybrodzie Bialskie to miejscowość, której wielu mieszkańców jest zaangażowanych w obsługę ruchu turystycznego i wypoczynkowego. Wspaniałe położenie wśród gór Beskidu Małego, nad jeziorem powstałym w przełomowej dolinie Soły, przyciąga turystów i wczasowiczów nie tylko z pobliskiego Śląska, ale z całej Polski i z zagranicy. Blisko stąd do Beskidów Śląskiego i Żywieckiego. Liczne ośrodki wypoczynkowe, kwatery prywatne, górskie schroniska i gęsta sieć szlaków turystycznych ułatwiają przyjezdnym pobyt i wędrówki. Chcemy Państwu przybliżyć, jak powstawała turystyczna infrastruktura w okolicznych górach, jak wyglądały dawne schroniska, z jakich map i przewodników korzystali pierwsi wędrujący po grzbietach Magurki, Chrobaczej Łąki [1] czy Żaru. Zeskanowane widokówki i zdjęcia, przywołujące obraz nieistniejących już budowli i nieżyjących już ludzi pozwolą Państwu wyobrazić sobie dawną turystykę w tutejszych okolicach i sposób jej uprawiania sto, osiemdziesiąt czy sześćdziesiąt lat temu.

Niech swoistym przewodnikiem w tych wędrówkach po historii będzie zamieszczony poniżej szkic, prezentujący chronologicznie rozwój bazy turystycznej w tej części Beskidów od zarania aż do pierwszych lat powojennych. Życzymy, aby refleksja na temat tych „pionierskich czasów” towarzyszyła Państwu w wędrówce po okolicznych szlakach

Z DZIEJÓW TURYSTYCZNEGO ZAGOSPODAROWANIA

OKOLIC MIĘDZYBRODZIA

 Myśl zrzeszenia się miłośników turystyki w celu ułatwienia wędrówki po Beskidach Zachodnich jako pierwsi zrealizowali mieszkający tam bielscy Niemcy. W 1893 r. powstał we Frydku na Śląsku Cieszyńskim Beskidenverein – Towarzystwo Beskidzkie (w skrócie: BV). Jeszcze w tym samym roku utworzono bielską sekcję BV (BVB – Beskidenverein – Section Bielitz-Biala). Jej członkowie od razu rozpoczęli znakowanie szlaków turystycznych w paśmie Magurki Wilkowickiej (zwanej przez Niemców Josefsberg – Góra Józefa – od kapliczki św. Józefa, stojącej pod szczytem). Jednak w budowie bazy turystycznej na tym terenie bielskich Niemców ubiegł miejscowy góral – Karol Sikora z Łodygowic. Prawdopodobnie w 1893 r. wzniósł on na grzbiecie pomiędzy Magurką a Czuplem drewniany budynek, pełniący jednocześnie rolę prywatnego schroniska turystycznego i domu mieszkalnego Sikorów. W wydanym w 1894 r. przewodniku autorstwa jednego ze współzałożycieli  BV – Jana Hadaszczoka – schronisko to było wzmiankowane jako „Tatra Aussicht” – („Widok na Tatry”) [2]. Istotnie, przy dobrej pogodzie z okien budynku i z polany przed nim roztaczał się rozległy widok, obejmujący - obok groni Beskidów Śląskiego i Żywieckiego - także szczyty Tatr i innych pasm górskich, leżących na terenie Słowacji (wówczas zwanej Górnymi Węgrami). Dziś widok na Tatry jest ograniczony coraz wyższymi drzewami, ale i tak z miejsca po schronisku Sikorów da się niekiedy obserwować skalny mur Tatr.

Schronisko Sikorów „Widok na Tatry” ok. 1915 r.

W 1900 r. bielska sekcja BV uruchomiła na szczycie Gaików (nazywanego przez Niemców Hanslik) drewniany pawilon widokowy, nazywany - na cześć działacza BV Rudolfa Nahowskiego i bialskiego burmistrza Rudolfa Lukasa – Rudolfswarte (4Rudolfa). Prowadziły do niego pierwsze znakowane szlaki w tym rejonie. Wkrótce Bielsko-Bialskie Towarzystwo Upiększania Miasta zagospodarowało okolice „Domu Myśliwskiego” (Jägerhaus) – wzniesionego w  1884 r. w Lipniku (Górna Wieś) budynku Zarządu Lasów Miejskich Białej. Służył on jako dom wycieczkowy z gospodą, a przy leśnych ścieżkach ustawiono ławki. Obudowano też wypływające spod Gaików tzw. źródło Seeligera i zbudowano małe kąpielisko [3]. W 1903 r. konkurencyjne dla „Widoku na Tatry” Sikorów schronisko wybudowali na szczytowej polanie Magurki działacze katowickiej sekcji BV. Otwarto je 27 września 1903 r., a nie – jak planowano – 18 sierpnia tego roku, w 73. rocznicę urodzin cesarza Franciszka Józefa, bo 10 dni przed tym terminem nieznani sprawcy zdewastowali gotowy już obiekt. Wzniesiony wg projektu katowickiego budowniczego Rudzińskiego drewniany budynek miał 5 pokoi z 24 miejscami noclegowymi (widok na okładce tego folderu). W roku otwarcia gościło w nim ponad 300 turystów. Po kliku latach zaniedbane schronisko przejęła bielska sekcja BV, która w 1907 r. wyremontowała je i rozbudowała, nadając mu przydługą nazwę na cześć małżonki właściciela dóbr żywieckich – arcyksięcia Karola Stefana Habsburga: Erzhezogin Maria-Theresia Schutzhaus (Schronisko Arcyksiężnej Marii Teresy). W tym samym roku BV zbudował na stokach Magurki tor saneczkowy oraz wytyczył kilka narciarskich tras zjazdowych, a rok później wyposażył schronisko w stację meteorologiczną. W 1909 r. grupa Magurki była już tak popularnym celem wycieczek, że odnotowano w schronisku ponad 3500 gości. Niestety, w marcu 1912 r. drewniany budynek spłonął. Wreszcie w 1913 r. BV wzniósł murowany – tym razem – budynek, który zachował się do obecnych czasów. Nowe schronisko dysponowało 64 miejscami noclegowymi, miało widokową werandę, dużą jadalnię i restaurację, suszarnię, pomieszczenie do przechowywania nart i sanek [4].

 Nowe schronisko na Magórce Wilkowickiej w dniu otwarcia – zdjęcie z niemieckiego czasopisma Die Woche z 1913 r.

Mimo owej konkurencji, „Schronisko-Schutzhaus-Widok na Tatry” (taki napis widniał na szyldzie) cały czas nieźle prosperowało. Położone zaledwie o 20-30 minut drogi od schroniska BV w kierunku Czupla, przyciągało słynną na całą okolicę szafą grającą i piwem. Zwłaszcza w sobotnie wieczory i w niedziele nawiedzali je  - w celach „mało turystycznych” – mieszkańcy pobliskich Łodygowic. Również schronisko na szczycie Magurki pełniło raczej rolę restauracji dla mieszkańców Bielska i Białej, udających się na wycieczki w wolne od pracy dni. Trzeba jednak przyznać, że w oparciu o schronisko bielski Wintersportklub (Klub Sportów Zimowych) organizował także na Magurce szkolenia narciarskie i zawody w skokach narciarskich na małej skoczni, znajdującej się przy zejściu w kierunku pobliskiego Rogacza (nie tego obok Czupla, lecz góry o takiej samej nazwie, położonej na zachód od  Magurki). W latach 20-tych dzierżawcą schroniska BV został syn Karola Sikory – również Karol – i prowadził je aż do 1945 r. Po śmierci Karola Sikory – seniora, drewniane schronisko „Widok na Tatry” – już bez niemieckich elementów w szyldzie – prowadziła jego żona Maria z pomocą syna Roberta i synowej – także Marii. W 1930 r. oferowało ono 14 łóżek i 44 tzw. noclegi turystyczne (zapewne na sianie bądź na siennikach) [5]. Od lutego 1925 r. w obiekcie Sikorów funkcjonowała stacja turystyczna Oddziału Babiogórskiego PTT z Żywca [6]. Umowa w tej sprawie była przedłużana co roku [7].

Mapa

Galeria

Świt z Chrobacz...

Ostatnie na forum

LastPhpBB3. Table phpbb_config not found!

Wszelkie prawa zastrzeżone © Międzybrodzie Bialskie